شرکت نفت بهران تولید کننده انواع رواکار و پارافین وکس می باشد، شرکت نفت بهران بیش از 53% سهم بازار روانکار های خودرو و بیش از یک سوم سهم بازار روغن های صنعتی کشور را در اختیار دارد...

معرفی صنعت:

گسترش روز افزون تولید و تقاضای خودرو و انواع ماشین آلات صنعتی باعث افزایش نیاز به انواع روانکار در دنیا شده است. روانكاري علم تسهيل حركت نسبي سطوح در تماس با يكديگر است. اين علم به عنوان يكي از رشته هاي بسيار مهم در علوم مهندسي شناخته ميشود، به طوريكه موفقيت بسياري از طرحهاي صنعتي در گرو آگاهي از اين دانش فني خواهد بود. امروزه توسعه صنعت روانكار يك بخش مهم از توسعه صنايع ماشيني و صنايع مربوط به آن شده است .علاوه براين، با مطرح شدن بحث هاي جديدي چون بهينه سازي مصرف و حفظ منابع تجديدناپذير و همچنين رعايت الزامات زيست محيطي، مطالعه بر روي روانكارها جايگاه خاصي در بين علوم پيدا كرده است. نوع روانكار، مقدار، زمان و مكان مناسب، چهار عامل مهم در عمل روانكاري هستند كه امروزه براي يك روانكاري موفق علاوه بر آنها بايد هزينه هاي نگهداري، تعميرات، عمليات (هزينه سوخت، استهلاك و ...) و رعايت قوانين و الزامات زيست محيطي را نيز درنظر گرفت. آمار نشان ميدهد تنها با يك افزايش 1يا 2 درصدي در هزينه براي يك روانكاري بهتر ميتوان حدود 15 %از هزينه هاي اضافي يك خودرو را كاهش داد. ضمن اينكه استفاده از يك روانكار مناسب فاصله زماني تعويض روغن براي يك خودرو را زياد ميكند كه اين مسئله به حفظ محيط زيست و در نهايت حفظ منابع تجديدناپذير نيز كمك ميكند و لذا اين مسئله خود بيانگر اهميت دانش فني روانكارهاست. همچنین پیشرفت در تکنولوژی استفاده شده در این ماشین آلات باعث شده تا شرکت های تولید کننده روانکار برای فروش محصولات خود کیفیت آن را افزایش دهند.

شرکت نفت بهران:

شرکت نفت بهران در سال 1345 تاسیس و تحت شماره 10844 به نام شرکت سهامی تولید و تصفیه روغن در اداره ثبت شرکت های تهران به ثبت رسید. در تاریخ 12/09/1363 نام شرکت به پالایش روغن تهران و مجددا در تاریخ 01/02/1370 به شرکت نفت بهران تغییر یافته است. شرکت در تاریخ 06/01/1369 در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده است. بهره برداری از کارخانه اصلی در سال 1347  با ظرفیت تولید 30 هزار تن روغن در سال آغاز گردید. در سال 1392 ظرفیت تولید پارافین واکس 48.400 هزار تن، انواع روغن 330 هزار تن و ضد یخ 27 هزار تن تعیین گردید. شرکت نفت بهران از واحد های تجاری فرعی گروه بنیاد مستضعفان می باشد.

فعالیت شرکت:

طبق اساسنامه فعالیت اصلی شرکت تاسیس، ساخت و اداره پالایشگاه روغن موتور، روغن های صنعتی و محصولات جانبی و استفاده از مواد اولیه و تهیه ظروف مربوط به آن، بسته بندی و حمل و نقل و فروش محصولات می باشد.

فعالیت شرکت های فرعی نیز عمدتا در زمینه تولید و توزیع و فروش انواع روغن ها و ضد یخ و ... می باشد.

 

شرکت های فرعی:

سهم شرکت نفت بهران از به تام روانکار در سال های قبل 100 درصد بوده است که شرکت در بودجه 95 سهم خود را به 50 درصد کاهش داده است. علت کاهش درصد ماکیت مربوط به موافت نامه فیما بین دو شرکت می باشد که پس از رفع تحریمها مجددا فعالیت شرکت توتال آغاز شده است و سهام تملک شده به آن شرکت عودت خواهد گردید.

 

ترکیب سهامداران:

سرمایه شرکت در بدو تاسیس مبلغ 225 میلیون ریال بوده که طی چند مرحله افزایش سرمایه به رقم 2.000 میلیارد ریال رسیده است و ترکیب سهامداران عمده آن به شرح زیر است.

 

جایگاه شرکت در صنعت:

در حال حاضر در کلیه پالایشگاه های تولید روغن پایه در ایران و از جمله شرکت نفت بهران روغن پایه I تولید می شود. فرایند تولید روغن پایه گروه I نیز برای تمامی تولید کنندگان همانند فرایند تولید روغن در شرکت نفت بهران است و همچنین در این شرکت واحد هایدرو فینیشینگ برای تولید محصول نهایی با کیفیت بالا وجود دارد و لازم به ذکر است در حال حاضر شرکت نفت بهران دارای بیشترین میزان تولید محصول نهایی روغن در بین شرکت های روغن سازی در ایران است  در سطح جهانی روغن های پایه با کیفیت ممتاز تولید می شود که خوشبختانه شرکت نفت بهران با واردات این روغن ها توانسته است محصولاتی با سطح کیفیت بالا تولید نماید. همچنین سهم فروش محصولات مختلف این شرکت در سال 94 از کل بازار داخلی و صادرات در جدول ذیل نشان داده شده است.

فرایند تولید شرکت نفت بهران

فرایند تولید روغن پایه شامل مراحل استخراج، موم گیری و تصفیه می باشد.

واحد استخراج با پروپان ( آسفالت گیری) :

وجود مواد آروماتیک موجود در روغن باعث می شود شاخص گرانوری روغن کاهش پیدا کند و پایداری، ثبات و کیفیت  آن کم می شود و نهایتا روغن خاصیت روغنکاری مناسب را نداشته باشد پس باید این مواد از روغن جدا شود. برای جدا کردن مواد آروماتیک از روغن ( لوبکات) از دستگاه جداکننده، با مایع فورفورال استفاده می شود. در این فرایند مقداری فورفورال با لوبکات در مخزن مربوطه با هم توسط میکسر مخلوط می شوند و برای مدتی این مخلوط ثابت می ماند. از مخلوط فورفورال و لوبکات دو فاز مختلف تشکیل می شود، یک سطح در حلال حل نمی شود و نسبتاً از روغن غنی است و به اسم رافینتیت نامیده می شود و سطح دیگر که از حلال غنی است که اکسترکت فورفورال نامیده می شود و حامل آروماتیکها، نفتینها و مواد کربنی و ... است. رافینیت بدست آمده از این مرحله که دارای مقاومت حرارتی و اکسیداسیون خوبی بوده  جهت ساخت روغن پایه به واحد موم گیری انتقال داده می شود.

واحد موم گیری ( واکس گیری) :

مومگیری به وسیله حلال M.E.K و تولئون انجام می شود. این عامل باعث می شود نقطه ریزش روغن کاهش یابد. مراحل موم گیری به این صورت است که رافینیت بدست آمده از واحد فورفورال که دارای واکس می باشد، ابتدا با حلال M.E.K و تولئون مخلوط می شود و توسط بخار آب گرم می شود تا واکس موجود در آن از حالت کلوئیدی خارج شود و سپس آنرا سرد می کنند. عملیات سرد شدن ابتدا بوسیله جریان آب سرد، سپس با استفاده از چیلرها انجام می شود. مخلوط سرد شده به واحد صافی روغن از موم ار سال می گردد. پس از آن موم ها از روغن جدا شده و سپس موم جدا شده به واحد جداسازی حلال از واکس ارسال می گردد.

 

واحد تصفیه با گاز هیدروژن

روغنی که از دستگاه موم گیری به دست می آید به علت دارا بودن ترکیبات غیر مقاوم و رنگ تیره مرغوب بازار نیست و باید مواد زاید آن نظیر گوگرد، نیتروژن و اکسیژن از جدا شود. در دستگاه تصفیه با هیدروزن این مواد زائد از روغن جدا می شوند و باعث بالا رفتن مقاومت روغن در برابر اکسیداسیون می شود. اساس کار به این صورت است که ابتدا روغن تا دمای معینی گرم می شود و همراه با گاز هیدروژن به یک بستر کاتالیستی با فشار مطلوب هدایت می شود در این دستگاه روغن با گاز هیدروژن مخلوط شده و از راکتوری که با کاتالیست پر شده عبور می کند وجود کاتالیست سبب ایجاد مواد نامرغوب موجود در روغن با هیدروژن می شود. بوسیله این فرآیند مقدار زیادی از مواد آروماتیک، مواد گوگرد دار و تاحدودی نیتروژن دار حذف می شوند. روغنی که بدست می آید به عنوان روغن پایه به مخازن مربوطه فرستاده می شود تا پس از مخلوط کردن با روغن های دیگر و اضافه نمودن مواد افزودنی طبق فرمول های مربوطه در اختیار مصرف کننده ها قرار گیرد.

در شکل ذیل فرابند تولید روغن نمایش داده شده است

 

ریسک شرکت:

  • نزدیک به نیمی از بهای تمام شده شرکت در مواد مصرفی به صورت واردات تامین می شود. بنابراین نوسان نرخ ارز برای شرکت حائز اهمیت است.
  • از طرفی بیش از 70 درصد از مواد مصرفی از لحاظ مقداری را لوبکات تشکیل می دهد. بنابراین نوسان قیمت نفت و به تبع آن قیمت لوبکات نیز جزو ریسک های شرکت محصوب می شود.
  • در بخش فروش شرکت برای افزایش نرخ باید از سازمان حمایت از مصرف کنندگان مجوز بگیرد که صدور یا عدم صدور این مجوز نیز جزو نکاتیست که باید به آن توجه داشت.

وجود رقبای خارجی نیز در صنعت روغن موتور برای شرکت تهدید محصوب می شود.

 

تولید و فروش:

همانطور که اشاره شد تولیدات شرکت شامل انواع روانکار، ضد یخ و پارافین واکس می باشد که سهم روانکارها نزدیک به 90 درصد از تولید کل شرکت می باشد. مهمترین محصولات شرکت در روانکار ها، روغن های موتور خودرو و روغن های صنعتی می باشد. سایر تولیدات روانکار نیز شامل روغن های پروسس الف و ب، گریس و ... می باشد. در نمودار ذیل سهم تولید هر یک از محصولات شرکت در سال 94 آورده شده است.

 

ظرفیت تولید روانکار شرکت تا پایان سال 1394 نزدیک به 366،666 متر مکعب بوده است. شرکت در بودجه 95 ظرفیت روانکار حود را همانند سال 94 لحاظ نموده است،  برای سال 96 فرض شده است با بهره برداری از طرح بهبود کیفیت واحد MEK که  بنا به اظهارات مدیران شرکت قرار است حدود 30 درصد عملکرد  شرکت را  بهبود بخشد، با فرض استفاده 50 درصدی از ظرفیت اضافه شده در سال 96 میزان تولید شرکت به شرح جدول ذیل خواهد بود.

 

شرکت در فروش محصولات خود مشکلی نداشته با توجه به برند نفت بهران، میزان استقبال بازار از تولیدات این شرکت همیشه خوب بوده است. فروش نفت بهران 90 درصد داخلی و 10 درصد صادراتی می باشد.کشور های خریدار محصولات این شرکت عبارتند از میانمار، عراق، ترکیه، هند و چین.

در مفروضات کارشناسی فرض بر این بوده که شرکت تقریبا تمام تولید خود را به فروش برساند.

 

در مورد نرخ فروش باید گفت که نرخ ها توسط هیئت مدیره شرکت تصویب و در صورتی که افزایش نرخ در کار باشد باید از سازمان حمایت از مصرف کنندگان مجوز آن اخذ شود. به طور کلی با تغییر بهای تمام شده نرخ فروش محصولات هم تغییر می نماید. متوسط نرخ فروش انواع روانکار  تا آبان ماه ماه سال 95 برابر با 32.392 ریال بوده است در حالیکه در آبان ماه نرخ فروش انواع روانکار با افزایش نرخ لوبکات مصرفی (بدلیل افزایش قیمت نفت) و نرخ دلار ( حدود 45 درصد از مواد مستقیم مصرفی شرکت از خارج تامین میگردد) افزایش یافته و برابر با 45.886 ریال بوده است. برای 4 ماه باقیمانده تا پایان سال 95 فرض شده است که  متوسط نرخ های محصولات تا پایان سال برابر با نرخ های آبان ماه باشد. برای سال 96 با  توجه به وابستگی نرخ فروش محصولات نسبت به نرخ لوبکات داخلی و سایر مواد اولیه که از خارج کشور تامین می گردد با توجه به پیش بینی از نرخ لوبکات و دلار در سال 96 ، نرخ فروش محصولات به میزان 90 درصد تغییر کل بهای تمام شده فروش محصولات تغییر نماید. لازم به توضیح است که شرکت در بودجه خود برای 95 متوسط نرخ فروش انواع روانکار را 38.173 ریال فرض نموده است در حالیکه در 6 ماهه اول 95 متوسط نرخ فروش انواع روانکار برابر با 30.597 ریال بوده است و با توجه به افزایش نرخ فروش محصولات در آبان ماه و فرض اینکه همین نرخ ها تا انتهای سال 95  ثابت باقی بماند نرخ فروش انواع روانکار برای کل 95 حتی اندکی کمتر از نرخ های بودجه خواهد بود.

 

 

بهای تمام شده:

تقریبا 95 درصد از بهای تمام شده نفت بهران را مواد مصرفی تشکیل می دهد که مهمترین آن لوبکات و مواد افزودنی می باشد. شرکت برای سال 95 پیش بینی کرده به لحاظ مبلغی 47 درصد از مواد مصرفی خود را از خارج از کشور تامین کند که این مواد عبارتند از روغن پایه مصرفی و سایر مواد افزودنی. علت اصلی وارد کردن روغن پایه از خارج، کیفیت ممتاز آن می باشد. اما لوبکات مصرفی از داخل تامین می شود. شرکت لوبکات مورد نیاز خود را از شرکت ملی پالایش نفت، پالایش نفت تهران، اصفهان و شازند تامین می نماید. لازم به ذکر است ارز مورد استفاده شرکت برای تأمین مواد اولیه ارز آزاد می باشد. لوبکات به عنوان خوراک مصرفی در فرایند تولید روغن پایه استفاده می شود که وابستگی شدیدی به تغییرات قیمت نفت دارد.

نمودار ذیل روند تغییرات قیمت نفت اپک را از ابتدای سال 92 تا کنون برای هر فصل را  نشان می دهد.

 

نمودار ذیل روند تغییرات نرخ لوبکات در بورس کالا را از سال 92 تا کنون برای هر فصل نشان می دهد. همانطور که مشخص می باشد نرخ لوبکات به شدت تحت تاثیر تغییرات قیمت نفت می باشد.

 

 

نکته قابل توجه این است که نرخ لوبکات فروش رفته در بورس کالا به ازای هر تن می باشد در حالیکه مفروضات شرکت بر حسب متر کعب می باشد. برای تبدیل هر تن به متر مکعب از نسبت چگالی متر مکعب به تن استفاده نموده ایم. نرخ لوبکات از ابتدای مهر ماه تا کنون در بورس کالا برابر با 9.408 ریال به ازای هر تن  بوده است در حالیکه در 6 ماه اول نرخ لوبکات به ازای هرتن برابر با 7.141 ریال بوده است. برای مدت زمان باقی مانده تا سال 95 و  سال 96 نرخ لوبکات را بر اساس تغییرات قیمت نفت تا آخر سال و سال 96 تعدیل نموده ایم. متوسط نرخ نفت اوپک از ابتدای مهر ماه تا کنون برابر با 46 دلار بوده است، فرض شده است نرخ نفت برای 3 ماهه آخر 95 برابر با 50 دلار  و برای سال 96 برابر با 60 دلار باشد. همچنین نرخ مواد اولیه که از خارج تهیه می نماید را نسبت به تغییرات  نرخ ارز تعدیل نموده ایم، فرض شده است نرخ ارز برای 3 ماهه آخر 38.000 ریال و برای سال 96 برابر با 40.000 ریال باشد. شرکت در بودجه نرخ ارز را 36.000 ریال فرض نموده است.

برای تعیین مقدار مواد مستقیم مصرفی از نسبت مصرف مواد به کل فروش در سال های قبل استفاده کرده ایم.

 

دستمزد مستقیم و سربار نیز  برای سال 95 و 96  نسبت به سال قبل 15 درصد رشد داده شده است.

 

صورت سود و زیان

با توجه به مفروضا در نظر گرفته شده در تحلیل صورت سود و زیان شرکت به صورت جدول ذیل می باشد.

 

تحلیل حساسیت

با توجه به بخش نامه اخیر مربوط به تعیین قیمت محصولات مختلف پالایشگاه ها از جمله لوبکات بر اساس نرخ ارز آزاد که با صدور دستور فوری وزیر نفت لغو گردید در صورتی که در سال 96 نرخ فروش محصولات پالایشگاهی بر اساس نرخ ارز آزاد تغییر نماید در نتیجه بهای تمام شده شرکت های روانکار بدلیل افزایش قیمت لوبکات تغییر خواهد نمود هر چند با تغییر قیمت بهای تمام شده نرخ فروش محصولا ت شرکت های روانکار ی هم افزایش می یابد.

جدول ذیل تغییر سود هر سهم شرکت نفت بهران را در صورتی که لوبکات بر اساس نرخ ارز آزاد قیمت گذاری شود.

نتیجه گیری

نکته قابل توجه این است که طرح بهبود کیفیت واحد  MEK مربوط به تولید روغن های پایه با کیفیت II  می باشد در حال حاضر در ایران تولید روغن های پایه با کیفیت I صورت میگیرد در تحلیل فوق فرض شده است که طرح بهبود کیفیت واحد  MEK از ابتدای سال 96 به بهره برداری برسد. با توجه به اینکه نرخ فروش محصولات شرکت توسط سازمان حمایت از مصرف کنندگان مورد تایید قرار می گیرد، معمولا با یک فاصله زمانی 2 ماهه با  تغییر بهای تمام شده نرخ فروش محصولات نیز تغییر می نماید. با تغییر بهای تمام شده که تحت تاثیر تغییرات نرخ نفت و دلار می باشد سود ناخالص شرکت طی سال های قبل با تغییر نفت و دلار دچار تغییرات زیادی شده است، ولی همواره حاشیه سود ناخالص شرکت طی سالیان مختلف تقریباً 40 درصد بوده است. با توجه به تصمیم اخیر اعضای اوپک مبنی بر کاهش تولید و اعلام روسیه برای کاهش تولید روزانه خود به منظور حمایت از تصمیم اخیر اپک قیمت نفت اخیرا رشد داشته به طوریکه طی یک ماه  گذشته قیمت نفت اپک با رشد 27 درصدی از 42 دلار   به 53 دلار رسیده است. همچنین با توجه به سیاست تقسیم سود شرکت که به طور متوسط در 3 سال قبل بیش از 90 درصد بوده است، با فرض تقسیم سود 90 درصدی ( سود خالص شرکت 1.847 ریال برای سال 95 تخمین زده شده است) در سال های گذشته، با قیمت های فعلی P/E سهم بعد از  مجمع  سال 95 در حدود 3 خواهد بود و برای سرمایه گذاری میان مدت سهم مناسبی می باشد.